Αρχική » ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ

ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ

Javascript is required to view this map.

Πληροφορίες

Ονομασία: ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ
Αγγλική ονομασία: AGIOS ANTONIOS
Εγγύτερος Οικισμός: Σύρμεσο
Νομός: Ν.ΛΑΣΙΘΙΟΥ
Δήμος: ΔΗΜΟΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ
Επαρχία: Μιραμβέλλου

Τουριστικές υποδομές

Πρόσβαση

Σήμανση καθ'οδόν: Ναι
WC: Όχι
Xώρος στάθμευσης: Όχι
Eκθετήριο-πωλητήριο: Όχι
Xώρος αναψυχής: Όχι
Υποδομές ΑΜΕΑ: Όχι
Μέρες & Ώρες λειτουργίας:
Τηλέφωνο Επικοινωνίας: 2841028036
Εισιτήριο: Όχι
Σήμανση: Ναι
Όχημα: Ναι
Περπάτημα: Όχι
Πλωτό Μέσο: Όχι
Άλλο:
Ημερομηνία: 2003-12-10

Χρονική Φάση Χρήσης

Χρονολόγηση Κύριο Τοπωνύμιο Δευτερεύουσες Ονομασίες Τεκμηρίωση Χρονολόγησης Κατηγορία Τεκμηρίωση Κατηγορίας
Ενετική 
 
 
Βέβαιη 
Ναός 
Βέβαιη 
Ενετική 
 
 
Βέβαιη 
Μοναστήρι 
Βέβαιη 
ΟΘωμανική 
 
 
Βέβαιη 
Ναός 
Βέβαιη 
Νεώτεροι Χρόνοι 
 
 
Βέβαιη 
Ναός 
Βέβαιη 

Περιγραφή

Το έρημο πια μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου βρίσκεται έξω από τον οικισμό Σύρμεσο, νότια, σε υψόμετρο 445 μ. και με νοτιοανατολική κλίση 13 μοιρών. Στην εξαιρετικά πετρώδη έκταση γύρω από το μνημείο, εκτός από τα κυπαρίσσια, είναι ανεπτυγμένη η καλλιέργεια της ελιάς και ποικίλων κηπευτικών ειδών. Έχει θέα στον κάμπο του Σύρμεσου και στη γειτονική μονή της Αγίας Βαρβάρας. Ο ναός, που εορτάζει στις 17 Ιανουαρίου, είναι μονόχωρος καμαροσκέπαστος και έχει νότια είσοδο με απλό ημικυκλικό ανακουφιστικό τόξο. Στη δυτική πλευρά του έχει προστεθεί χαμηλότερος και ευρύτερος προς το βορρά νάρθηκας, ο οποίος επικοινωνεί με τον κυρίως ναό μέσω τοξωτού ανοίγματος. Με βάση τα μορφολογικά του χαρακτηριστικά και σε συνδυασμό με την ίδρυση της μονής ανάμεσα στα έτη 1591 – 1595, ο ναός μπορεί να χρονολογηθεί στα τέλη του 16ου αιώνα. Πρόσφατα έχουν γίνει εκτενείς εργασίες ανακαίνισης. Γύρω από το καθολικό και προς όλες τις κατευθύνσεις αναπτύσσεται το εγκαταλελειμμένο σήμερα, μοναστηριακό συγκρότημα. Πρόκειται για μεγάλο μοναστήρι με ορατά τα ερειπωμένα τμήματα των εγκαταστάσεων νοτιοδυτικά του ναού και αναστηλωμένα τα βορινά κελιά. Ο αύλειος χώρος είναι στρωμένος με πλίθινες πλάκες και περικλείεται από περίφραξη, με είσοδο στο κέντρο της ανατολικής πλευράς, όπου υπάρχει μια κλειστή δεξαμενή συλλογής ομβρίων υδάτων. Η περιμετρική διάταξη των κτιρίων, των οποίων το συνολικό ύψος είναι άγνωστο, και ο περίβολος φαίνεται πως διαμόρφωναν ένα κλειστό οικοδομικό σύνολο. Η μονή αναφέρεται το 16ο και 17ο αιώνα. Η ίδρυσή της τοποθετείται ανάμεσα στα έτη 1591 και 1595 από το Νικόδημο Καλοχρυσό από το Καστέλι Φουρνής, καλόγερο αρχικά στην Αγία Βαρβάρα στο Σύρμεσο, ο οποίος, προκειμένου να οικοδομήσει το μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου, ζήτησε και έλαβε την αναγκαία γη από τους πλούσιους ευγενείς της περιοχής, όπως φαίνεται σε μία σειρά συμβολαίων. Πρώτος, το 1585, ο Ανδρέας Μπαρμπαρίγος, που κατείχε φέουδα στο Μιραμπέλο, υπόσχεται να τού χαρίσει χωράφια και, πριν γίνουν τα σχετικά συμβόλαια, ο μοναχός αρχίζει την περίφραξή τους. Το 1590 ο Μανόλης Κουδουμνής από το Καστέλι Φουρνής και ο Τζώρτζης Καρυστηνός ανταλλάσσουν ο καθένας από ένα χωράφι, που συνορεύουν μεταξύ τους, με φόρο 8 σολδία το χρόνο, που κι αυτά τά αφήνουν στο μοναστήρι μετά το θάνατό τους, για τη σωτηρία της ψυχής τους. Το 1591 ο Μπαρμπαρίγος υπογράφει το δωρητήριο συμβόλαιο και ορίζει σαφώς τις εκτάσεις, τις οποίες χαρίζει στον Καλοχρυσό. Σε έγγραφο του 1595 που συντάσσει η Μπέλλα Καριστινοπούλα φαίνεται ότι το μοναστήρι «εις μετόχι σήρμεσον εις το όνομα του αγίου αντωνίου» έχει ήδη κτιστεί. Στη συνέχεια, το 1608 ο Καλοχρυσός παραχωρεί το μοναστήρι στο Αρέτι, με αντάλλαγμα να τόν φροντίζουν και το 1617, όταν το μοναστήρι έχει γίνει γυναικείο, ο ηγούμενος του Αρετίου Ιωσήφ Τζε παραδίδει τη διαχείρισή του στην αδελφή του Καλοχρυσού και ηγουμένη, Μαγδαληνή. Γραπτή αναφορά στη μονή και τις μοναχές γίνεται ακόμη στα έτη 1630 και 1633. Στην απογραφή του 1635 δηλώνεται από το Αρέτι με χωράφια 4 μουζουριών που αποφέρουν 40 μουζούρια σιτάρι και 20 μιστάτα ελιές. Τό μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου φαίνεται ότι καταστράφηκε και ερημώθηκε κατά τή διάρκεια των επαναστάσεων της περιόδου 1821-1829.

Βιβλιογραφία

1. ΨΙΛΑΚΗΣ Ν., Μοναστήρια και Ερημητήρια της Κρήτης, 8, Ηράκλειο, 1994, , ,371 κ.ε.
2. ΚΑΤΗΦΟΡΗ Μ., Χαρτογραφική Μελέτη του Μεραμπέλλου στα χρόνια της Βενετοκρατίας. Τα μοναστήρια στη χρήση και οργάνωση του χώρου. Εφαρμογή στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών, 7, Κρήτη, 2005, , ,186, 209, 211 κ.ε., 225, 228
3. ΤΣΑΜΠΑΡΛΑΚΗΣ Ν., Του Αράπη ο μώλος, 10, , Φεβρουάριος 1939, , 603 - 604
4. ΗΛΙΑΚΗΣ Κ., Ο μοναχός Νικόδημος Καλοχρυσός και η Μονή του Αγίου Αντωνίου των Καλογράδων στο Σύρμεσο, 10, , 1990, , 42 - 49 ,τεύχη 56 - 57, έγγραφο 101
5. ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗΣ Ν., Κρητικά Συμβόλαια Ενετοκρατίας της Μονής Αρετίου Μεραμπέλλου, 10, , 1983, , ,τεύχος 37, έγγραφο 65
6. ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗΣ Ν., Κρητικά Συμβόλαια Ενετοκρατίας της Μονής Αρετίου Μεραμπέλλου, 10, , 1978, , ,244
7. ΧΡΟΝΑΚΗ Δ., Μοναστήρια της περιοχής Επάνω Μεραμπέλλου κατά τη Βενετοκρατία, 10, , 1997, , 231 – 273 ,30 κ.ε., 36 κ.ε.
8. , Περιοδικό, , , , ,
9. ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗΣ Ν., Κρητικά Συμβόλαια Ενετοκρατίας της Μονής Αρετίου Μεραμπέλλου, 10, , 1977, ,

Φωτογραφίες