Αρχική » ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ στο ΘΕΟΛΟΓΟ

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ στο ΘΕΟΛΟΓΟ

Javascript is required to view this map.

Πληροφορίες

Ονομασία: ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ στο ΘΕΟΛΟΓΟ
Αγγλική ονομασία: AGIOS IOANNIS THEOLOGOS (THEOLOGOS)
Εγγύτερος Οικισμός: Κριτσά
Νομός: Ν.ΛΑΣΙΘΙΟΥ
Δήμος: ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
Επαρχία: Μιραμβέλλου

Τουριστικές υποδομές

Πρόσβαση

Σήμανση καθ'οδόν: Όχι
WC: Όχι
Xώρος στάθμευσης: Ναι
Eκθετήριο-πωλητήριο: Όχι
Xώρος αναψυχής: Ναι
Υποδομές ΑΜΕΑ: Όχι
Μέρες & Ώρες λειτουργίας:
Τηλέφωνο Επικοινωνίας: 2841051463
Εισιτήριο: Όχι
Σήμανση: Όχι
Όχημα: Ναι
Περπάτημα: Όχι
Πλωτό Μέσο: Όχι
Άλλο:
Ημερομηνία: 2003-12-14

Χρονική Φάση Χρήσης

Χρονολόγηση Κύριο Τοπωνύμιο Δευτερεύουσες Ονομασίες Τεκμηρίωση Χρονολόγησης Κατηγορία Τεκμηρίωση Κατηγορίας
Ενετική 
 
 
Βέβαιη 
Ναός 
Βέβαιη 
Ενετική 
 
 
Βέβαιη 
Μοναστήρι 
Βέβαιη 
ΟΘωμανική 
 
 
Βέβαιη 
Ναός 
Βέβαιη 
ΟΘωμανική 
 
 
Βέβαιη 
Μοναστήρι 
Βέβαιη 
Νεώτεροι Χρόνοι 
 
 
Βέβαιη 
Ναός 
Βέβαιη 

Περιγραφή

Ανάμεσα στα χωριά Κριτσά και Κρούστα, πάνω στο κεντρικό δρόμο αυτής της διαδρομής και σε απότομη πλαγιά που βλέπει ανατολικά βρίσκεται ο ναός και ο συνοικισμός του Θεολόγου. Ο μικρός οικισμός στον πυρήνα του αποτελούσε το μοναστηριακό συγκρότημα του Θεολόγου, μονή που η παράδοση θέλει να ιδρύθηκε στη Β Βυζαντινή περίοδο ενώ είναι γνωστό πως λειτούργησε μέχρι και τα τέλη του 19ου αιώνα. Ο ναός σήμερα είναι τρίκλιτος και τριμάρτυρος. Το μεσαίο κλίτος είναι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη του Θεολόγο και πανηγυρίζει στις 26 Σεπτεμβρίου, ενώ τα άλλα δύο είναι αφιερωμένα στην Μεταμόρφωση του Σωτήρα – Αφέντη Χριστό και στον Άγιο Χαράλαμπο. Και τα τρία κλίτη είναι καμαροσκεπή και συνδέονται εσωτερικά με χαμηλά τόξωτα ανοίγματα και ένα εγκάρσιο τμήμα στα δυτικά. Ο ναός έχει εισόδους βόρεια και νότια με ελαφρώς οξυκόρυφα ανακουφιστικά τύμπανα. Όλα του τα ανοίγματα, θυρώματα, παράθυρα και αγιοθύριδα κοσμούνται με λιθανάγλυφα πλαίσια. Ο ναός ακόμα κοσμείται με τοιχογραφίες που χρονολογούνται με επιγραφή στα 1347 – 1348 (Ξανθουδίδης 1903, 73). Σε επαφή με το βράχο και δυτικά του ναού είναι προσαρτημένο διώροφο οικοδόμημα, εγκαταλελειμμένο σήμερα. Στα νότια του ναού σώζονται παλαιά κτίρια, ενώ βόρεια υπάρχουν κάποια νεώτερα. Όλος ο οικισμός είναι τόσο μικρός που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι τα νεώτερα σπίτια έχουν κτιστεί πάνω σε ερειπωμένα κτίσματα της μονής. Η μονή αναφέρεται με δικό της μετόχι, περιουσία και διοικητική εξάρτηση από τη μεγάλη σητειακή μονή Τοπλού – Παναγία Ακρωτηριανή, στην οποία θα υπήχθη κατά το 16ο ή 17ο αιώνα (Ψιλάκης 1994, ΙΙ, 506). Διάφορες αναφορές για το μοναστήρι και τους μοναχούς του γίνονται σε έγγραφα του 19ου αιώνα. Το 1832 τη μονή αναφέρει στο ημερολόγιο του ο Κριτσώτης Κ. Κοζύρης ενώ το 1881 στο Θεολόγο κατοικούσε ένας μοναχός και επτά κοσμικοί. Το 1925 πάντως τα κελιά που περιβάλλουν το καθολικό της μονής καθώς και τα κτήματά της παραχωρήθηκαν σε Μικρασιάτες πρόσφυγες. Το παλαιότερο χρονολογικά στοιχείο του Θεολόγου είναι ο θεωρούμενος θαυματουργός σταυρός λιτανείας που προέρχεται από τη μονή και σήμερα φυλάσσεται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, ο οποίος χρονολογείται μάλλον στο 13ο αιώνα.

Βιβλιογραφία

1. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ Μ., Οικισμοί της επαρχίας Μεραμπέλλου Κρήτης, Απογραφόμενοι από το 1577 μέχρι και το 1991, 8, Νεάπολη, 1997, , ,49
2. ΣΠΑΝΑΚΗΣ Σ., Πόλεις και Χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, 8, Ηράκλειο, 1991, , ,λήμμα Θεολόγου μονή
3. ΨΙΛΑΚΗΣ Ν., Μοναστήρια και Ερημητήρια της Κρήτης, 8, Ηράκλειο, 1994, , ,506 κ.ε.
4. ΚΑΤΗΦΟΡΗ Μ., Χαρτογραφική Μελέτη του Μεραμπέλλου στα χρόνια της Βενετοκρατίας. Τα μοναστήρια στη χρήση και οργάνωση του χώρου. Εφαρμογή στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών, 7, Κρήτη, 2005, , ,162, 230
5. ΣΠΑΝΑΚΗΣ Σ. (μετ.), Βενετικά Μνημεία της Κρήτης (εκκλησίες), 8, Κρήτη, 1993, Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, ,300, 377 κ.ε.
6. GEROLA, Giuseppe (μετ. ΛΑΣΣΙΘΙΩΤΑΚΗΣ Κ.), Τοπογραφικός κατάλογος των τοιχογραφημένων εκκλησιών της Κρήτης, 8, Ηράκλειο, 1961, , ,85, αριθμός 571
7. ΠΑΡΛΑΜΑΣ Μ., Το ημερολόγιο του Κωνσταντίνου Κοζύρη από την Κριτσά, 11, Ηράκλειο, 1988, Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, 106 – 212 ,145, 159, 174, 175

Φωτογραφίες