Αρχική » ΜΑΛΙΑ - ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΚΑΙ ΠΟΛΗ

ΜΑΛΙΑ - ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΚΑΙ ΠΟΛΗ

Javascript is required to view this map.

Πληροφορίες

Ονομασία: ΜΑΛΙΑ - ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΚΑΙ ΠΟΛΗ
Αγγλική ονομασία: MALIA - PALACE & TOWN
Εγγύτερος Οικισμός: Μάλια
Νομός: Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
Δήμος: ΔΗΜΟΣ ΜΑΛΙΩΝ
Επαρχία: Πεδιάδος

Τουριστικές υποδομές

Πρόσβαση

Σήμανση καθ'οδόν: Ναι
WC: Ναι
Xώρος στάθμευσης: Ναι
Eκθετήριο-πωλητήριο: Ναι
Xώρος αναψυχής: Ναι
Υποδομές ΑΜΕΑ: Ναι
Μέρες & Ώρες λειτουργίας: 8:30-15:00, εκτός Δευτέρας
Τηλέφωνο Επικοινωνίας: +30 2897031597
Εισιτήριο: Ναι
Σήμανση: Ναι
Όχημα: Ναι
Περπάτημα: Όχι
Πλωτό Μέσο: Όχι
Άλλο:
Ημερομηνία: 2005-04-07

Χρονική Φάση Χρήσης

Χρονολόγηση Κύριο Τοπωνύμιο Δευτερεύουσες Ονομασίες Τεκμηρίωση Χρονολόγησης Κατηγορία Τεκμηρίωση Κατηγορίας
Νεολιθική 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
Πρώιμη Μινωική 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΑ 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΑ 
 
 
Βέβαιη 
Ανάκτορο 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΒ 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΒ 
 
 
Βέβαιη 
Ανάκτορο 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΙΑ 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΙΑ 
 
 
Βέβαιη 
Ανάκτορο 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΙΒ 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΙΒ 
 
 
Βέβαιη 
Ανάκτορο 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΙΙΑ 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΙΙΑ 
 
 
Βέβαιη 
Ανάκτορο 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΙΙΒ 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
ΜΜ ΙΙΙΒ 
 
 
Βέβαιη 
Ανάκτορο 
Βέβαιη 
ΥΜ ΙΙ 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
ΥΜ ΙΙ 
 
 
Βέβαιη 
Ανάκτορο 
Βέβαιη 

Περιγραφή

Το ανάκτορο των Μαλίων βρίσκεται στη θέση Ζουροκεφάλι, ανατολικά του οικισμού Μάλια και δυτικά από το Σίσι. Τη θέση αποκάλυψε το 1915, ο τότε Έφορος Αρχαιοτήτων, Ι. Χατζηδάκης, ο οποίος ανέσκαψε ένα μικρό τμήμα του ανακτόρου. Τα επόμενα χρόνια η ανασκαφή συνεχίστηκε από τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, η οποία έφερε στο φως τόσο το ανάκτορο όσο και κάποιες συνοικίες της μινωικής πόλης και ταφικές θέσεις.

Κατά την ανασκαφή του ανακτόρου έγινε αντιληπτό ότι η ίδια θέση είχε κατοικηθεί ήδη από τη Νεολιθική περίοδο (χώροι Δ1-Δ2). Πάνω στη νεολιθική εγκατάσταση οικοδομήθηκε ο Πρωτομινωικός οικισμός και πάνω σε αυτόν, κατά τη Μεσομινωική Ι περίοδο, το πρώτο ανάκτορο. Στη Μεσομινωική ΙΙ το ανάκτορο υποβλήθηκε σε κάποιες μικρές αλλαγές, ενώ στο τέλος της φάσης αυτής καταστράφηκε από πυρκαγιά. Στη Μεσομινωική ΙΙΙ κτίστηκε το νεώτερο ανάκτορο, του οποίου τα λείψανα είναι ορατά σήμερα. Η τελική καταστροφή του επήλθε γύρω στο 1450 π.Χ.

Το κύριο νεκροταφείο της μινωικής πόλης βρίσκεται στο Χρυσόλακκο, 500μ. ΒΔ του μινωικού ανακτόρου των Μαλίων. Ταφικά σύνολα μινωικών χρόνων εντοπίστηκαν και στην ευρύτερη περιοχή του ανακτόρου π.χ. στις θέσεις Αλετριβόπετρες, Νησίδα του Χριστού, Άγιος Δημήτριος και κτλ.

Το ανάκτορο των Μαλίων παρουσιάζει κάποια κοινά χαρακτηριστικά με τα ανάκτορα της Κνωσού και της Φαιστού όπως την κεντρική και τη δυτική αυλή, τη δυτική πρόσοψη με ορθοστάτες και τη χαρακτηριστική οδοντωτή διαμόρφωση αλλά και αρκετές διαφοροποιήσεις. Σε σχέση με το ανάκτορο της Κνωσού, στο εν λόγω συγκρότημα είναι σπανιότεροι οι εσωτερικοί φωταγωγοί. Τα εσωτερικά διαμερίσματα φωτίζονται από τα παράθυρα και τις πόρτες που έβλεπαν στους υπαίθριους διαδρόμους. Επίσης, λείπει ο θεατρικός χώρος που υπάρχει τόσο στο ανάκτορο της Κνωσού όσο και της Φαιστού.

Η Δυτική Αυλή είναι μια ακανόνιστη λιθόστρωτη έκταση που τη διασχίζουν πομπικοί δρόμοι, διάδρομοι από ελαφρά υπερυψωμένες πλάκες. Μόνο μια μικρή είσοδος διέκοπτε τη μνημειώδη δυτική πρόσοψη, που ήταν διώροφη. Η δυτική πτέρυγα ήταν αφιερωμένη στα ιερά, στα επίσημα διαμερίσματα αλλά και στους αποθηκευτικούς χώρους.

Η Κεντρική Αυλή (48μ.x23μ.) είναι κατάλοιπο του πρώτου ανακτόρου. Στο κέντρο της, σε βαθύτερο επίπεδο, υπάρχει μια «εσχάρα», είδος κοίλου βωμού της Νεοανακτορικής περιόδου, με τέσσερα πλίνθινα στηρίγματα. Η αυλή, κέντρο ολόκληρου του κτιρίου, έπαιρνε μνημειώδη όψη από δύο στοές στη βόρεια και στην ανατολικά πλευρά. Η ανατολική στοά είχε ξύλινους κίονες και τετράγωνους λίθινους πεσσούς σε εναλλαγή, τυπικό χαρακτηριστικό της μινωικής αρχιτεκτονικής. Η ανατολική πτέρυγα που άνοιγε πίσω της είναι μάλλον μικρή και αποτελείται κυρίως από τις ανατολικές αποθήκες (ΧΙ 1-7). Πρόκειται για ένα σύνολο από έξι όμοιους στενόμακρους χώρους, με μια παράλληλη διάβαση προς Β (ΧΙ1) και ένα διάδρομο μπροστά από τις εισόδους προς τα ανατολικά. Κάθε αποθήκη είχε στους τοίχους θρανία για την τοποθέτηση των πίθων, καθώς και σύστημα αυλακιών και συλλεκτήρων για την περισυλλογή των υγρών που χύνονταν κατά λάθος. Στη βόρεια άκρη της απέναντι πτέρυγας (Δυτικής) υπήρχε σημαντικό διαμέρισμα, που στο κέντρο του είχε τη «λότζια» (VI1) για την τέλεση θρησκευτικών τελετών. Στο πίσω μέρος της «λότζια» υπήρχε, ανάμεσα σε δύο κίονες, κλίμακα καθόδου προς το θησαυροφυλάκιο (VI2). Εδώ βρέθηκε ξίφος, μήκους 1μ. με επίχρυση λαβή και με «μήλο» από ορεία κρύσταλλο στην άκρη της, καθώς και λίθινος τελετουργικός πέλεκυς, σε σχήμα πάνθηρα που εφορμά. Σε μικρή απόσταση από τη «λότζια», μέσα στο έδαφος της Κεντρικής Αυλής, φαίνεται μια μεγάλη λίθινη σφαίρα που είχε τοποθετηθεί ίσως για λατρευτικούς λόγους (βαίτυλος;). Στα νότια της λότζιας ανοίγεται ο χώρος VII3, σημαντικός ιερός χώρος κατά τους ανασκαφείς, τοποθετημένος ακριβώς απέναντι από το βωμό της Κεντρικής Αυλής, που είχε μια δικιόνια στοά και ένα φωταγωγό στην ανατολική πλευρά. Στο νότιο τοίχο υπήρχε θρανίο, ενώ στο βάθος είσοδος προς την πλακόστρωτη 'Υπόστυλη Κρύπτη' (VII4), με δύο ισχυρούς πεσσούς στο κέντρο, που χρησίμευε για τελετουργικούς σκοπούς. Πίσω από τα διαμερίσματα αυτά εκτείνεται μακρύς διάδρομος που εξυπηρετούσε τις δυτικές αποθήκες. Η δυτική πλευρά της Κεντρικής Αυλής καταλήγει στα νότια σε μια σκάλα που οδηγούσε στις αίθουσες του επάνω ορόφου. Δίπλα στη σκάλα και κάπως ψηλότερα από την αυλή, βρέθηκε ο 'κέρνος' των Μαλίων, ένας μεγάλος στρογγυλός λίθος (με διάμετρο 0.90μ.) που είχε στην επάνω του όψη περιφερικά, σειρά από 34 μικρές στρογγυλές εκβαθύνσεις. Μια μεγαλύτερη εκβάθυνση υπάρχει ακριβώς στο κέντρο του. Στη νοτιοδυτική γωνία του ανακτόρου υπήρχαν δύο σειρές από τέσσερις φρεατοειδείς κατασκευές, μάλλον σιτοβολώνες.

Η νότια πτέρυγα του ανακτόρου περιελάμβανε αποθήκες και εργαστήρια. Προς δυτικά είναι η περιοχή των λεγόμενων «βασιλικών διαμερισμάτων» (ΙΙΙ). Στο κέντρο της βρίσκεται αίθουσα ή 'μέγαρον' (ΙΙΙ7) με τα τυπικά μινωικά πολύθυρα προς όλες τις πλευρές, εκτός από τη δυτική. Ο ίδιος τομέας περιελάμβανε αίθουσες, όπου βρέθηκαν σφραγίσματα και πινακίδες σε γραμμική Α, καθώς και υπόγεια καθαρτήρια δεξαμενή. Η βόρεια είσοδος του ανακτόρου, στην άκρη της βόρειας Αυλής συνδεόταν έξω από το ανάκτορο με τον «πομπικό δρόμο» και την «αγορά» της πόλης, μια ορθογώνια ανοικτή έκταση που περιβαλλόταν από διάφορα κτίρια.

Σε διάφορα σημεία γύρω από το ανάκτορο ανασκάφηκαν συνοικίες της πόλης: Στα βόρεια του ανακτόρου η συνοικία Λ, στα ανατολικά η συνοικία Ζ, στα νότια η συνοικία Ε, και στα δυτικά οι συνοικίες Δ και Μ. Ένα ακτινωτό σύστημα από δρόμους στρωμένους με πλάκες συνέδεε όλες αυτές τις συνοικίες με το ανάκτορο, το οποίο αποτελεί το κέντρο ολόκληρης της αστικής περιοχής. Μία από τις σημαντικότερες συνοικίες της μινωικής πόλης των Μαλίων θεωρήθηκε η συνοικία Μ (quartier Mu).Έχει αποκαλυφθεί σε έκταση 3000 τ.μ. και, σύμφωνα με τους ανασκαφείς, δεν αποτελεί ένα συνηθισμένο οικιστικό συγκρότημα, αλλά ένα δεύτερο διοικητικό κέντρο, κοντά στο ανάκτορο. Περιλαμβάνει δύο μεγάλα οικοδομήματα (Κτήρια Α-Β) που περιβάλλονται από επτά μικρότερα, εκ των οποίων τα πέντε ταυτίστηκαν με κατοικίες και εργαστήρια τεχνιτών (Εργαστήριο C, Εργαστήριο Σφραγιδογλυφίας, Εργαστήριο Κεραμέα, Χαλκουργού, Νότιο Εργαστήριο). Τα κτίσματα αυτά οικοδομήθηκαν γύρω στις αρχές της Μεσομινωικής ΙΙ περιόδου και καταστράφηκαν από μεγάλη πυρκαγιά στα τέλη της ίδιας περιόδου, συγχρόνως με το ανάκτορο και άλλα τμήματα της πόλης. Το ενδιαφέρον στη συνοικία Μ είναι αφενός η καλή κατάσταση διατήρησής της και αφετέρου η ίδια η φύση των κτιρίων της. Τα δύο κεντρικά κτίρια Α-Β, ασυνήθιστα μεγάλων διαστάσεων (840 και 540 τ.μ.) είναι τα μοναδικά στην Κρήτη, εκτός τα ανάκτορα Κνωσού και Μαλίων, που έδωσαν αρχειακά τεκμήρια με ιερογλυφική γραφή. Οι λειτουργίες τους είναι πολύπλοκες και θυμίζουν εκείνες του ανακτόρου. Αναγνωρίσθηκαν αίθουσες θρησκευτικού χαρακτήρα, επίσημοι χώροι, διοικητικά γραφεία, αποθήκες για προμήθειες. Επίσης, τα εργαστήρια γύρω από τα οικοδομήματα αυτά, συγκεντρωμένα σε ένα είδος εργαστηριακής ζώνης, προσφέρουν μια μοναδική μαρτυρία για τις δραστηριότητες και τις συνθήκες ζωής των τεχνιτών της μινωικής περιόδου.

Βιβλιογραφία

1. POURSAT J. C., Le debut de l' époque protopalatiale a Malia, 11, Ηράκλειο, 1987, , 461-466 ,11
2. FARNOUX A., Malia au Minoen Récent II-IIIA1, 11, Αθήνα, 1997, , 135-147 ,9 - 11
3. PELON O., Le palais post-palatial á Malia, 11, Αθήνα, 1997, , 341-355 ,16 - 17
4. PELON O., POURSAT J.-C., TRUIL R., VAN EFFENTERRE H., Mallia, 11, Berkeley, 1992, University of California Press, 175 - 185 ,70, 77
5. VAN EFFENTERRE H. & M., Fouilles exécutées a Mallia. Le centre Politique I. L' Agora (1960-1966), 8, Paris, 1969, Librairie Orientaliste Paul Geuthner,
6. POURSAT J-CL., LOUBET M., Métallurgie et contacts extérieurs á Malia (Crète) au Minoen Moyen II: Remarques sur une série d' analyses isotopiques du plomb, 9, Belgium, 2005, KLIEMO SA B-4700 Eupen, 117-121
7. PELON O., L' Autel Minoen sur le Site de Malia, 11, Liège, 1988, Universite de Liege, 31-45
8. HUE M., PELON O., Malia et la Mer, 11, Liège, 1991, Universite de Liege, 117-128
9. POURSAT J. C., Οδηγός των Μαλίων τα παλαιοανακτορικά χρόνια. Η συνοικία Mu (μτφρ.), 8, Paris, 1996, DE BOCCARD ÉDITION, ,19, 21, 26 υπ.63
10. CHAPOUTHIER F., CHARBONNEAUX J., Fouilles exécutées a Mallia. Premier Rapport (1922-1924), 8, Paris, 1928, Librairie Orientaliste Paul Geuthner, ,263, 312, 515ff, 549, 550
11. PELON O., Le palais de Mallia V, 8, Paris, 1980, Librairie Orientaliste Paul Geuthner,
12. ΔΑΒΑΡΑΣ Κ., Το Ανάκτορο των Μαλίων, 8, Αθήνα, 1989, ΤΑΠΑ,
13. VAN EFFENTERRE H. & M., Fouilles exécutées a Mallia. Étude du site (1956-57) et exploration des nécropoles (1915-1928), 3, Paris, 1963, Librairie Orientaliste Paul Geuthner,
14. DEMARGNE P., Fouilles exécutées a Mallia. Exploration des Nécropoles (1921-1933), 3, Paris, 1945, Librairie Orientaliste Paul Geuthner,
15. AMOURETTI M.CL., Fouilles exécutées a Mallia. Le Centre Politique II. La Crypte Hypostyle (1957-1962), 8, Paris, 1970, Librairie Orientaliste Paul Geuthner,

Φωτογραφίες