Αρχική » ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑ

ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑ

Javascript is required to view this map.

Πληροφορίες

Ονομασία: ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑ
Αγγλική ονομασία: SPINALONGA
Εγγύτερος Οικισμός: Πλάκα
Νομός: Ν.ΛΑΣΙΘΙΟΥ
Δήμος: ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
Επαρχία: Μιραμβέλλου

Χρονική Φάση Χρήσης

Χρονολόγηση Κύριο Τοπωνύμιο Δευτερεύουσες Ονομασίες Τεκμηρίωση Χρονολόγησης Κατηγορία Τεκμηρίωση Κατηγορίας
Ενετική 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
Ενετική 
 
 
Βέβαιη 
Φρούριο / Κάστρο 
Βέβαιη 
ΟΘωμανική 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
Νεώτεροι Χρόνοι 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 

Περιγραφή

Η Σπιναλόγκα ή Καλυδών είναι νησίδα στην είσοδο του κόλπου της Ελούντας, όπου κατά την αρχαιότητα υπήρχε φρούριο των Ολουνιτών. Το 1579 κτίσθηκε από τους Βενετούς ισχυρότατο φρούριο, το οποίο παρέμεινε στην κυριαρχία τους και μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους το 1669 και αναδείχτηκε σε ένα από τα κυριότερα αμυντικά οχυρά, μένοντας στα χέρια των Βενετών έως το 1715. Η ανοικοδόμηση της Σπιναλόγκας ανάμεσα στα έτη 1579 - 1586 με την σύγχρονή της οχυρωματική πρακτική του προμαχωνικού συστήματος οδήγησε στον παραγκωνισμό του φρουρίου του Μεραμπέλλου.

Η βραχονησίδα που πάνω της οικοδομήθηκε το φρούριο δημιουργεί δύο περάσματα προς το λιμάνι της Σπιναλόγκας μήκους 800 και 100 μέτρων, αντίστοιχα. Έχει έδαφος καλλιεργήσιμο, αν και ανώμαλο, με πολλά υψώματα. Η οχύρωση του φρουρίου αποτελείται από δύο ζώνες. Η πρώτη ακολουθεί το περίγραμμα της ακτής, ενώ η δεύτερη είναι θεμελιωμένη πάνω στους βράχους της κορυφογραμμής. Το φρούριο της Σπιναλόγκας θεωρούνταν από κάποιους Βενετούς αξιωματούχους εξαιρετικά σημαντικό, αφού βρισκόταν κοντά στο Χάνδακα, είχε μεγάλο λιμάνι και ήταν δυνατό να εμποδίσει τις τουρκικές προσεγγίσεις στο βορειανατολικό τμήμα του νησιού. Για άλλους το δυσπρόσιτο από τη στεριά Μεραμπέλλο, η έλλειψη νερού στην περιοχή και τα τριγύρω υψώματα από όπου μπορούσε να χτυπηθεί η νησίδα, καθιστούσαν την ύπαρξη του φρουρίου αρχικά μη αναγκαία και στη συνέχεια επικίνδυνη. Το 1714 ξέσπασε ο έβδομος και τελευταίος Βενετοτουρκικός πόλεμος. Κατά τη διάρκεια του πολέμου η Ενετική Δημοκρατία απώλεσε και τις τελευταίες κτήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι Τούρκοι της Κρήτης επιτέθηκαν και στα τελευταία ενετικά οχυρά, της Σούδας και της Σπιναλόγκας. Το 1715 το φρούριο της Σπιναλόγκας-μετά από τρίμηνη πολιορκία-παραδόθηκε στον Καπουδάν Πασά.

Μετά από την αποχώρηση των Βενετών, στη νησίδα εγκαταστάθηκαν τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις και οικογένειες μουσουλμάνων. Ο πληθυσμός της νησίδας αμιγώς μουσουλμανικός ζούσε απομονωμένος από το γειτονικό χριστιανικό πληθυσμό του Μεραμπέλλου. Το 1856, στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων που έλαβαν χώρα στην Οθωμανική αυτοκρατορία, χορηγήθηκε άδεια εξαγωγικού εμπορίου στο λιμάνι της Σπιναλόγκας. Ο πληθυσμός της νησίδας στο επόμενο διάστημα αυξήθηκε θεαματικά. Το 1879 η Σπιναλόγκα έγινε ανεξάρτητος δήμος με 1112 κατοίκους και αναδείχτηκε ως το μεγαλύτερο μουσουλμανικό κέντρο του Μεραμπέλλου. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, τα βενετικά τείχη της Σπιναλόγκας διατηρήθηκαν ανέπαφα, καθώς συνέχισαν να παρέχουν ασφάλεια στους μουσουλμάνους κατοίκους του οικισμού. Αντίθετα, η οικοδόμηση του οικισμού εξαφάνισε από το εσωτερικό του φρουρίου τις περισσότερες από τις εγκαταστάσεις της Βενετικής περιόδου. Τα κτήρια του τούρκικου οικισμού αναπτύχθηκαν κλιμακωτά σε όλη τη δυτική και τη νότια πλευρά της νησίδας. Στην ανατολική πλευρά δεν οικοδομήθηκαν κτήρια. Χαμηλά, σε επαφή με το διάδρομο κίνησης του ανατολικού τείχους οργανώθηκε το μουσουλμανικό νεκροταφείο. Στο μέσον της δυτικής πλευράς οικοδομήθηκε μουσουλμανικό τζαμί.

Κατά την επανάσταση του 1897 η νησίδα πολιορκήθηκε και βομβαρδίστηκε από Κρήτες επαναστάτες. Στη συνέχεια η περιοχή τέθηκε υπό την προστασία των Γάλλων και μια νέα μεταβατική περίοδος έλαβε χώρο στο νησί καθώς ο τουρκικός στρατός αποχώρησε από το νησί και οι περισσότεροι από τους μουσουλμάνους κατοίκους του μετανάστευσαν προς τα παράλια της Μ. Ασίας.

Στις 30 Μαϊου του 1903 ψηφίστηκε νόμος που όριζε τη νησίδα της Σπιναλόγκας ως τόπο εγκατάστασης των λεπρών. Το 1904 εγκαταστάθηκαν στη νησίδα οι πρώτοι 251 λεπροί. Τότε αποχώρησαν και οι τελευταίοι μουσουλμάνοι κάτοικοι. Ο χώρος λειτούργησε ως λεπροκομείο, όπου διέμειναν λεπροί από διάφορα μέρη της Ελλάδος, σε μια οργανωμένη κοινότητα. Με την ανακάλυψη της θεραπείας της νόσου των Χανσενικών, της λέπρας, επετράπει η έξοδος των ασθενών από το νησί. Το 1957 εγκαταλείφθηκε ως χώρος κατοίκησης.

Βιβλιογραφία

1. , www.lasithinet.gr, , , , ,
2. ΜΟΣΧΟΒΗ Γ., Σπιναλόγκα, 8, Αθήνα, 2005, ΤΑΠΑ,
3. ΑΡΑΚΑΔΑΚΗ Μ., Το φρούριο της Σπιναλόγκας (1571 – 1715), Συμβολή στη μελέτη των επάκτιων και νησιωτικών οχυρών της βενετικής δημοκρατίας, 4, Άγιος Νικόλαος, 2001, ,
4. ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗΣ Ν., Η ιστορία της Σπιναλόγκας, 10, , 1996, , 107 - 126
5. ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗΣ Ν., Η ιστορία της Σπιναλόγκας, 10, , 1992, , Μαρ-36
6. ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗΣ Ν., Η ιστορία της Σπιναλόγκας, 10, , 1995, , Μαρ-16
7. ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗΣ Ν., Η ιστορία της Σπιναλόγκας, 10, , 1994, , Μαρ-39
8. ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗΣ Ν., Η ιστορία της Σπιναλόγκας, 10, , 1993, , Μαρ-44
9. ΑΡΑΚΑΔΑΚΗ Μ., Το λιμάνι της Σπιναλόγκας. Κατάλογος σχεδίων, χαρτών και απεικονίσεων (ΧVII – XIX αι), 5, , 1990, , 127 – 151
10. ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗΣ Ν., Η ιστορία της Σπιναλόγκας, 10, , 1995, , 83-94

Φωτογραφίες