Αρχική » ΑΛΥΚΕΣ

ΑΛΥΚΕΣ

Javascript is required to view this map.

Πληροφορίες

Ονομασία: ΑΛΥΚΕΣ
Αγγλική ονομασία: ALYKES
Εγγύτερος Οικισμός: Σχίσμα Ελούντας
Νομός: Ν.ΛΑΣΙΘΙΟΥ
Δήμος: ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
Επαρχία: Μιραμβέλλου

Τουριστικές υποδομές

Πρόσβαση

Σήμανση καθ'οδόν: Όχι
WC: Όχι
Xώρος στάθμευσης: Όχι
Eκθετήριο-πωλητήριο: Όχι
Xώρος αναψυχής: Όχι
Υποδομές ΑΜΕΑ: Όχι
Μέρες & Ώρες λειτουργίας:
Τηλέφωνο Επικοινωνίας:
Εισιτήριο:
Σήμανση: Όχι
Όχημα: Όχι
Περπάτημα: Όχι
Πλωτό Μέσο: Όχι
Άλλο:
Ημερομηνία:

Χρονική Φάση Χρήσης

Χρονολόγηση Κύριο Τοπωνύμιο Δευτερεύουσες Ονομασίες Τεκμηρίωση Χρονολόγησης Κατηγορία Τεκμηρίωση Κατηγορίας
Ενετική 
 
 
Βέβαιη 
Εργαστήριο 
Βέβαιη 
ΟΘωμανική 
 
 
Βέβαιη 
Εργαστήριο 
Βέβαιη 
Νεώτεροι Χρόνοι 
 
 
Βέβαιη 
Εργαστήριο 
Βέβαιη 

Περιγραφή

Οι αλυκές βρίσκονταν στον κόλπο της Σπιναλόγκας, στην περιοχή της Ελούντας. Σήμερα σώζονται κατάλοιπα των εργαστηριακών εγκαταστάσεων ανατολικά του οικισμού του Σκίσματος, στο δυτικό τμήμα του Πόρου και της Αρχαίας Ελούντας.
Διακρίνονται οι πετρόκτιστοι χαμηλοί τοίχοι που οριοθετούν μεγάλα τετράγωνα. Στο εσωτερικό του κάθε τετραγώνου το θαλασσινό νερό εξατμιζόταν και έμενε το αλάτι στο πάτωμα της δεξαμενής. Οι εργάτες πατούσαν πάνω στα τοιχάκια για να το μαζέψουν.
Η υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι των νερών του κόλπου και οι ευνοϊκές κλιματολογικές συνθήκες (μεγάλη ηλιοφάνεια, χαμηλή βροχόπτωση, μελτέμια) ήταν οι αιτίες ύπαρξής τους. Για τη δημιουργία τους αλλά και για την κατασκευή των χώρων αποθήκευσής τους, το 13ο αιώνα από τους Βενετούς, χρησιμοποιήθηκαν οι πέτρες από την αρχαία Ολούντα, στο δυτικό τμήμα της οποίας χτίστηκαν οι αλυκές.
Το 1583 υπήρχαν στην Ελούντα 42 αλυκές εκ των οποίων 13 βρισκόταν στη θέση της σημερινής πλατείας («Όξω Ελούντα») και του χώρου δυτικά του λιμανιού. Οι περισσότερες αλυκές ανήκαν σε ιδιώτες και το ένα τέταρτο περίπου στο δημόσιο. Η παραγωγή αλατιού ήταν τόσο μεγάλη που επαρκούσε για τις ανάγκες του Χάνδακα και της Σητείας με τις περιφέρειές τους, ενώ κάποιες φορές φόρτωναν αλάτι και για τη Βενετία
Το 1647 με την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους οι αλυκές πέφτουν σε τουρκική διαχείριση αλλά καταστράφηκαν εξ ολοκλήρου από τους Ενετούς το 1653 επειδή οι αλυκές αποτελούσαν σημαντικό κεφάλαιο για τους Τούρκους. Το 1670 όμως οι Τούρκοι τις έθεσαν ξανά σε λειτουργία, εκτός εκείνων της 'Όξω Ελούντας που μπαζώθηκαν οριστικά το 1972. Λειτούργησαν μέχρι τις τελευταίες ημέρες της Οθωμανικής Κυριαρχίας, υπαγόμενες στην Τουρκική Διεύθυνση Γενικού Χρέους. Μετά την αποχώρηση των Τούρκων από την Κρήτη το 1898, ιδρύθηκε η Κρητική Πολιτεία αυτόνομη αλλά φόρου υποτελής στο Σουλτάνο, η οποία ανέλαβε τη διαχείριση των αλυκών. Από την αρχή του 20ού αιώνα (1913 ή 1920) οι αλυκές υπάγονται στο ελληνικό δημόσιο μέσω του Υπουργείου Βιομηχανίας. Το τελευταίο έλεγχε την αγορά αλατιού που ήταν μονοπωλιακό προϊόν.
Κατά τη διάρκεια της Ιταλογερμανικής κατοχής (1941-44) οι αλυκές της Ελούντας προμήθευαν αλάτι τα χωριά του Λασιθίου ή της Πεδιάδας ανταλλάσοντας το με άλλα είδη διατροφής. Εξ αιτίας του υψηλού πληθωρισμού το αλάτι αποτέλεσε είδος μέτρησης και αξίας δημιουργώντας έτσι μονάδα συναλλαγής στο ανταλλακτικό εμπόριο.
Από το 1925 οι αλυκές της Ελούντας ήταν οι μόνες αλυκές που λειτουργούσαν στην Κρήτη (για το 1960 οι αλυκές της Ελούντας παρήγαγαν από μόνες τους 1.200 τόνους αλάτι)- ενώ καταργήθηκαν οι αλυκές της Σούδας (Χανιά). Λειτούργησαν με μια 7ετή διακοπή (1947-1955) μέχρι το 1973 οπότε και καταργήθηκαν. Σήμερα ο χώρος των 60 στρεμμάτων ανήκει ιδιοκτησιακά στην Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου (ΚΕΔ). Επειδή όμως ο χώρος είναι αρχαιολογικός λόγω της γειτονίας του με την αρχαία Ολούντα, υπάγεται στη διαχείριση του Υπουργείου Πολιτισμού.
Σήμερα οι αλυκές αποτελούν μοναδικό οικοσύστημα- φυσικό εκκολαπτήριο ψαριών και καταφύγιο πολλών ειδών αποδημητικών πουλιών. Τα τελευταία χρόνια καταβάλλονται προσπάθειες από την τοπική κοινωνία και το Δήμο Αγίου Νικολάου για τη δημιουργία Μουσείου Αλατιού και Ακονιού στη Χιόνα, που αποτελούσε χώρο αποθήκευσης της παραγωγής.

Βιβλιογραφία

1. ΑΡΑΚΑΔΑΚΗ Μ., Το φρούριο της Σπιναλόγκας (1571 – 1715), Συμβολή στη μελέτη των επάκτιων και νησιωτικών οχυρών της βενετικής δημοκρατίας, 4, Άγιος Νικόλαος, 2001, ,
2. ΣΠΑΝΑΚΗΣ Σ., Μνημεία της Κρητικής Ιστορίας: Benetto Moro: Ritornato di Provveditor General del Regno di Candia, Relazione Letta in Pregadi a 25 Giugno 1602, 2, Ηράκλειο, 1958, [χ.ε.],
3. ΣΠΑΝΑΚΗΣ Σ., Η έκθεση του Γενικού Προβλεπτή Κρήτης Isepo Cirvan του 1639, 1, , 1969, , 365-458

Φωτογραφίες