Αρχική » ΦΡΟΥΡΙΟ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑΣ

ΦΡΟΥΡΙΟ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑΣ

Javascript is required to view this map.

Πληροφορίες

Ονομασία: ΦΡΟΥΡΙΟ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑΣ
Αγγλική ονομασία: SPINALOGA CASTLE
Εγγύτερος Οικισμός: Πλάκα
Νομός: Ν.ΛΑΣΙΘΙΟΥ
Δήμος: ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
Επαρχία: Μιραμβέλλου

Τουριστικές υποδομές

Πρόσβαση

Σήμανση καθ'οδόν: Ναι
WC: Ναι
Xώρος στάθμευσης: Όχι
Eκθετήριο-πωλητήριο: Ναι
Xώρος αναψυχής: Ναι
Υποδομές ΑΜΕΑ: Ναι
Μέρες & Ώρες λειτουργίας: 8:30-15:00, Απρίλιος - Οκτώβριος
Τηλέφωνο Επικοινωνίας: 2810288484
Εισιτήριο: Ναι
Σήμανση: Όχι
Όχημα: Όχι
Περπάτημα: Ναι
Πλωτό Μέσο: Ναι
Άλλο:
Ημερομηνία:

Χρονική Φάση Χρήσης

Χρονολόγηση Κύριο Τοπωνύμιο Δευτερεύουσες Ονομασίες Τεκμηρίωση Χρονολόγησης Κατηγορία Τεκμηρίωση Κατηγορίας
Ενετική 
 
 
Βέβαιη 
Φρούριο / Κάστρο 
Βέβαιη 

Περιγραφή

Η Σπιναλόγκα ή Καλυδών είναι νησίδα στην είσοδο του κόλπου της Ελούντας, όπου κατά την αρχαιότητα υπήρχε φρούριο των Ολουνιτών.
Το 1579 κτίσθηκε από τους Βενετούς ισχυρότατο φρούριο, το οποίο παρέμεινε στην κυριαρχία τους και μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους το 1669 και αναδείχτηκε σε ένα από τα κυριότερα αμυντικά οχυρά. μένοντας στα χέρια των Βενετών έως το 1715.
Το φρούριο της Σπιναλόγκας θεωρούνταν από κάποιους Βενετούς αξιωματούχους εξαιρετικά σημαντικό, αφού βρισκόταν κοντά στο Χάνδακα, είχε μεγάλο λιμάνι και ήταν δυνατό να εμποδίσει τις τουρκικές προσεγγίσεις στο βορειανατολικό τμήμα του νησιού. Για άλλους το δυσπρόσιτο από τη στεριά Μεραμπέλλο, η έλλειψη νερού στην περιοχή και τα τριγύρω υψώματα από όπου μπορούσε να χτυπηθεί η νησίδα, καθιστούσαν την ύπαρξη του φρουρίου αρχικά μη αναγκαία και στη συνέχεια επικίνδυνη.
Το 1714 ξέσπασε ο έβδομος και τελευταίος Βενετοτουρκικός πόλεμος. Κατά τη διάρκεια του πολέμου η Ενετική Δημοκρατία απώλεσε και τις τελευταίες κτήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι Τούρκοι της Κρήτης επιτέθηκαν και στα τελευταία ενετικά οχυρά. της Σούδας και της Σπιναλόγκας. Το 1715 το φρούριο της Σπιναλόγκας-μετά από τρίμηνη πολιορκία-παραδόθηκε στον Καπουδάν Πασά.

Το 1578, ο σχεδιασμός και η ανέγερση του φρουρίου ανατέθηκε στο μηχανικό Genese Bressani και το 1579 ξεκίνησαν τα έργα που κατέστησαν τη νησίδα σε ένα από τα σημαντικότερα επιθαλάσσια οχυρά της Μεσογείου. Η χάραξη των οχυρώσεων της Σπιναλόγκας υπαγορεύθηκε από τη μορφολογία του εδάφους και τα τοπογραφικά δεδομένα της ευρύτερης περιοχής. Το φρούριο κατασκευάστηκε σύμφωνα με τις γενικές αρχές του προμαχωνικού συστήματος και διαμορφώθηκε από ευθύγραμμα τείχη και προμαχώνες.
Το συγκρότημα των οχυρώσεων-όπως σώζεται σήμερα- είναι αποτέλεσμα πολλών κατασκευαστικών φάσεων. Αποτελείται από δύο ζώνες. Η πρώτη ακολουθεί το περίγραμμα των ακτών, ενώ η δεύτερη είναι θεμελιωμένη πάνω στους βράχους της κορυφογραμμής. Δύο εγκάρσια τμήματα τείχους συνδέουν τις δύο οχυρωματικές ζώνες. Τμήματα και οχυρώματα του φρουρίου πήραν το όνομά τους από τους Ενετούς αξιωματούχους που συμμετείχαν στο σχεδιασμό και στην κατασκευή της οχύρωσης.
Η περιμετρική ζώνη οχύρωσης: έχει μήκος 1200μ. και σώζεται σε σχετικά καλή κατάσταση. Το νότιο μέτωπο της οχύρωσης διαμορφώνεται από δύο μεγάλους προμαχώνες: τον Tiepolo και Donato, που συνδέονται μεταξύ τους με ευθύγραμμο τείχος, το οποίο κατασκευάστηκε κατά το 17ο αιώνα. Ανατολικά η οχύρωση εκτείνεται κατά μήκος της ακτογραμμής και σχηματίζεται από τείχη και τα οχυρώματα του ημιπρομαχώνα Scaramella και της αιχμής Rangone. Στο ΒΑ τμήμα της νησίδας υπήρχε μόνο μια ξύλινη γέφυρα, η οποία περνούσε πάνω από τη βαθιά σχισμή που σχηματίζει εκεί ο βράχος. Κατά το 17ο αιώνα ολοκληρώθηκε ο περίβολος έως τη ΒΑ πλευρά και έτσι η ξύλινη γέφυρα αφαιρέθηκε. Η οχυρωματική ζώνη εκτείνεται προς τα ΒΔ με ένα ευθύγραμμο τμήμα τείχους που θεμελιώθηκε πάνω στα ερείπια της αρχαίας οχύρωσης. Στη δυτική πλευρά η οχύρωση διαμορφώνεται από τα οχυρώματα των πλευρών Perino και Genese, τις γωνίες Bembo και Carbonana και εκτείνεται έως τον προμαχώνα Tiepolo.
Η εσωτερική ζώνη οχύρωσης: Στις απότομες βραχώδεις πλαγιές διαμορφώθηκαν οχυρώματα από τα πρώτα έτη κατασκευής του φρουρίου. Στη Β πλευρά πάνω από τη Β ημισέληνο σχηματίστηκαν οι πλατείες Moretta και Mosta. Προς τα Ν διαμορφώθηκαν ο καμπυλόσχημος προμαχώνας της ημισελήνου Moceniga ή Barbariga και οι πλατείες Moceniga και Miani. Εν συνεχεία, η εσωτερική οχυρωματική ζώνη του φρουρίου επεκτάθηκε και κατασκευάστηκε το τείχος κατά μήκος της κορυφογραμμής με τρία οχυρώματα: την αιχμή Veniera, την πλατεία πυροβολικού Orsini και τη γωνία Contarini. Δύο κλάδοι, ένας στα ΝΔ και ένας στα ΒΑ συνέδεαν την οχυρή ζώνη της κορυφής με το περιμετρικό τείχος.
Στη δυτική πλαγιά της νησίδας πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες για τη διαμόρφωση του χώρου, σύμφωνα με τις ανάγκες του στρατοπέδου και κατασκευάστηκαν κτίρια για τη διαμονή των αξιωματούχων και των στρατιωτών του φρουρίου. Μια ομάδα κτιρίων βρισκόταν ψηλά στη Δ πλαγιά και περιελάμβανε κατοικίες αξιωματούχων, ενώ χαμηλότερα υπήρχε μια δεύτερη πολυάριθμη ομάδα κτηρίων για τη διαμονή των στρατιωτών. Η αίθουσα της φρουράς βρίσκεται στα Ν της κεντρικής Πύλης και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κτήρια του φρουρίου. Έχει σχεδόν τετράγωνη κάτοψη και στεγάζεται από θόλο στην κορυφή του οποίου υπάρχει οπαίο εξαερισμού. Το αρχικό της δάπεδο ήταν πολύ χαμηλότερα από το υφιστάμενο σήμερα. Οι μετατροπές πρέπει να έγιναν κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Η αίθουσα χρησιμοποιήθηκε κατά την περίοδο του λεπροκομείου ως απολυμαντήριο. Το τρίδυμο θολωτό κτίριο βρίσκεται στο ΝΑ τμήμα της νησίδας, κοντά στην Πύλη του Βουνού. Πρόκειται για συγκρότημα στρατιωτικών θαλάμων, το μοναδικό που σώζεται από τα καταλύματα της φρουράς. Ανέπαφες από το χρόνο παρέμειναν οι μεγάλες θολωτές δεξαμενές του φρουρίου. Οι κυριότερες βρίσκονται στη δυτική πλευρά της νησίδας, δύο στο ύψος του pontone Bembo και μία στην αιχμή Genese, ενώ μία μικρότερη βρίσκεται στα ψηλότερα επίπεδα της νησίδας, δυτικά του ναού του Αγίου Νικολάου. Ο Bondumiero είναι ο νοτιότερος από τους δύο ανατολικούς ημιπρομαχώνες της Σπιναλόγκας, προς την πλευρά της ανοιχτής θάλασσας. Η θέση φρούρησης αυτή έχει οπτική επαφή με το λιμάνι της Σπιναλόγκας και τις σκοπιές Φονιάς και Τουρλωτό Κεφάλι. Η σκοπιά συμμετείχε στο δίκτυο φρούρησης του έτους 1633 με εικοσιτετράωρη φρούρηση και αντάλλασσε μηνύματα με τη βίγλα Τουρλωτό Κεφάλι.

Βιβλιογραφία

1. ΜΟΣΧΟΒΗ Γ., Σπιναλόγκα, 8, Αθήνα, 2005, ΤΑΠΑ,
2. ΑΡΑΚΑΔΑΚΗ Μ., Κατάλογος σκοπιών στην Καστελλανία του Μεραμπέλλου κατά την τελευταία φάση της Βενετοκρατίας, 5, , 1988 - 1989, , 230 - 254
3. ΑΡΑΚΑΔΑΚΗ Μ., Το λιμάνι της Σπιναλόγκας. Κατάλογος σχεδίων, χαρτών και απεικονίσεων (ΧVII – XIX αι), 5, , 1990, , 127 – 151

Φωτογραφίες