Αρχική » ΔΡΗΡΟΣ

ΔΡΗΡΟΣ

Javascript is required to view this map.

Πληροφορίες

Ονομασία: ΔΡΗΡΟΣ
Αγγλική ονομασία: DRIROS
Εγγύτερος Οικισμός: Νεάπολη
Νομός: Ν.ΛΑΣΙΘΙΟΥ
Δήμος: ΔΗΜΟΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ
Επαρχία: Μιραμβέλλου

Τουριστικές υποδομές

Πρόσβαση

Σήμανση καθ'οδόν: Ναι
WC: Όχι
Xώρος στάθμευσης: Ναι
Eκθετήριο-πωλητήριο: Όχι
Xώρος αναψυχής: Όχι
Υποδομές ΑΜΕΑ: Όχι
Μέρες & Ώρες λειτουργίας:
Τηλέφωνο Επικοινωνίας: 2841022462
Εισιτήριο: Όχι
Σήμανση: Ναι
Όχημα: Ναι
Περπάτημα: Ναι
Πλωτό Μέσο: Όχι
Άλλο:
Ημερομηνία:

Χρονική Φάση Χρήσης

Χρονολόγηση Κύριο Τοπωνύμιο Δευτερεύουσες Ονομασίες Τεκμηρίωση Χρονολόγησης Κατηγορία Τεκμηρίωση Κατηγορίας
Υπομινωική 
 
 
Βέβαιη 
Μεμονωμένος τάφος 
Βέβαιη 
Πρώιμη Γεωμετρική 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
Μέση Γεωμετρική 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
Ύστερη Γεωμετρική 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
Ύστερη Γεωμετρική 
 
 
Βέβαιη 
Νεκροταφείο 
Βέβαιη 
Ανατολίζουσα 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
Αρχαϊκή 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
Κλασική 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
Ελληνιστική 
 
 
Βέβαιη 
Εγκατάσταση/Χωριό 
Βέβαιη 
Ρωμαϊκή 
 
 
Βέβαιη 
Ακρόπολη 
Βέβαιη 
Βυζαντινή 
 
 
Βέβαιη 
Συστάδα τάφων 
Βέβαιη 
Βυζαντινή 
 
 
Βέβαιη 
Ακρόπολη 
Βέβαιη 
Ενετική 
 
 
Βέβαιη 
Ναός 
Βέβαιη 

Περιγραφή

Η Δρήρος, η σημαντικότερη αρχαία πόλη του Επάνω Μεραμπέλλου, βρίσκεται στο βουνό μεταξύ Νεάπολης και Φουρνής, το οποίο καθώς υψώνεται σχηματίζει δύο λόφους. Τα κατάλοιπα της πόλης εκτείνονται στις κορφές των δύο λόφων, στο μεταξύ τους αυχένα και στους βόρειους πρόποδές τους.

 

Η ιστορία των ερευνών ξεκινά το 1855 όταν έγινε γνωστή η θέση της αρχαίας πόλης, μετά τον εντοπισμό από ένα αγρότη μιας επιγραφής, στην οποία αναγράφονταν όρκος εφήβων της Δρήρου. Οι πρώτες ανασκαφές ξεκίνησαν το 1817 από τον Στέφανο Ξανθουδίδη στο λόφο που βρέθηκε η επιγραφή. Το 1932, η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή έστειλε τον P. Demargne για αυτοψία και στη συνέχεια ξεκίνησε συστηματική ανασκαφή στην περιοχή. Από το 2008 ένα νέο ανασκαφικό πρόγραμμα λαμβάνει χώρα από την ΚΔ Εφορεία Κλασικών και Προϊστορικών Αρχαιοτήτων και την Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή με σκοπό την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου και την περαιτέρω διερεύνηση της αρχαίας πόλης.

 

Η ιστορία της Δρήρου δίνεται ήδη ικανοποιητικά μέσα από τα μνημεία, τα ευρήματα και τις επιγραφές της. Η περιοχή δε φαίνεται να κατοικήθηκε τη Μινωική εποχή, ενώ τα πρωιμότερα κατάλοιπα ανάγονται στην Υπομινωική περίοδο. Φαίνεται ότι η Δρήρος ανήκει σε εκείνη την κατηγορία των κρητικών πόλεων που χτίζονται μετά από τα κύματα των εισβολών και επιδρομών, τα οποία αποδίδονται στους 'Λαούς της Θαλάσσης' και στους 'Δωριείς' (όπως το Βρόκαστρο, το Καβούσι, και ο Πρινιάς) και είναι πόλεις φυσικά οχυρές. Η μεγάλη ακμή της πόλης τοποθετείται στη Γεωμετρική και Αρχαϊκή περίοδο, ενώ κατά την Κλασική περίοδο φαίνεται ότι η Δρήρος δεν γνωρίζει ιδιαίτερη άνθηση. Τον 3ο π.Χ. αιώνα η Δρήρος είναι σύμμαχος της Κνωσού και αντίπαλος των γειτονικών πόλεων Λύττου και Μιλάτου, από την οποία χωρίζεται από το απότομο και ψηλό βουνό Τίμιος Σταυρός, το Κάδιστον των αρχαίων. Στη συνέχεια η Δρήρος δεν εμφανίζεται στη συνθήκη των κρητικών πόλεων με τον Ευμένη Β΄της Περγάμου το 183 π.Χ, φαίνεται όμως ότι τον 2ο π.Χ. αιώνα παύει τελικά να είναι ανεξάρτητη πόλη και υπάγεται στην Κνωσό. Ακολούθως, τουλάχιστον η ακρόπολη φαίνεται πως χρησιμοποιήθηκε σε όλη τη ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή.

 

Το πρωιμότερο μνημείο της πόλης φαίνεται ότι είναι η λεγόμενη Αγορά, μία πλατεία διαστάσεων 30μ. x 40μ. με επτά σειρές σκαλοπάτια-καθίσματα στα νότια, δυτικά και ανατολικά. Τα υπόλοιπα μνημεία της γεωμετρικής – αρχαϊκής πόλης βρίσκονται στα νοτιοδυτικά της Αγοράς: μια μεγάλη υπαίθρια δεξαμενή βάθους 8μ., το θεωρούμενο ως Πρυτανείο της πόλης και βόρεια αυτού ο ναός.

Ο ναός, αφιερωμένος στον Απόλλωνα, είναι το πιο εντυπωσιακό μνημείο της πόλης. Χρονολογείται στο τέλος του 8ου αιώνα και είναι το πρωιμότερο δείγμα του είδους του στον Ελλαδικό χώρο. Πρόκειται για μακρόστενο οικοδόμημα με βορινό προσανατολισμό και μέγιστο σωζόμενο ύψος τοίχων 2 μέτρα. Στο εσωτερικό του ναού βρέθηκαν ένα βάθρο λατρευτικού αγάλματος, ένας βωμός με χάλκινα αγάλματα και κέρατα, μία τράπεζα προσφορών, η εστία του ναού και μία τιμητική προς τον Ορέστη ενεπίγραφη στήλη. Αν και υπάρχει χρονική απόσταση περίπου 300-400 χρόνων, τα κύρια χαρακτηριστικά του ναού θυμίζουν πολύ έντονα τα μετανακτορικά και τα υπομινωικά ιερά.

Σε μικρή πεδιάδα βόρεια της ακρόπολης της Δρήρου, μέλη της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής έφεραν στο φως ένα νεκροταφείο το οποίο οριζόταν από ένα χαμηλό περίβολο. Το νεκροταφείο φαίνεται πως είχε οργανωθεί κατά την Ύστερη Γεωμετρική περίοδο με κέντρο ένα θολωτό υπομινωικό τάφο, ο οποίος καθόρισε τη διάταξη και τον προσανατολισμό των υπολοίπων, που ήταν ορθογώνιοι και κτιστοί. Οι τάφοι αυτοί είχαν χρησιμοποιηθεί για την απόθεση ενός ή δύο νεκρών. Σε εννέα περιπτώσεις βρέθηκαν ταφές σε πίθους και σε έντεκα καύσεις, που είχαν μάλιστα γίνει μέσα στον τάφο.

Στο δυτικό λόφο ο Στ. Ξανθουδίδης αποκάλυψε το δάπεδο και τα θεμέλια ναού μεγάλου μεγέθους των κλασσικών χρόνων και παράπλευρά του οικοδόμημα βοηθητικό της λατρείας καθώς και αποθηκευτικό χώρο των αφιερωμάτων στη θεότητα. Στη δυτική πλευρά του ίδιου λόφου, οι ανασκαφές των Γάλλων έφεραν στο φως ελάχιστα κτίσματα της κλασσικής εποχής.

Από τους ρωμαϊκούς χρόνους διατηρούνται κατάλοιπα στον ανατολικό λόφο, που φαίνεται πως σε αυτή την περίοδο τειχίζεται. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν οικοδομικά κατάλοιπα της ακρόπολης με τα τείχη της και την πύλη. Στο εσωτερικό της ακρόπολης βρέθηκαν οικίες, οικοδομήματα και αναλήμματα.

Ανάμεσα στους δύο λόφους οι Γάλλοι αρχαιολόγοι ανάσκαψαν ακόμα νεκροταφείο Βυζαντινής εποχής. Πρόκειται για τρεις επιμήκεις σειρές τάφων, στους περισσότερους από τους οποίους ο νεκρός έχει τοποθετηθεί κατευθείαν στο χώμα. Στη βυζαντινή περίοδο πιθανόν ή ίσως στα χρόνια της πρώιμης Βενετοκρατίας ανάγεται και η ανοικοδόμηση του ναού του Αγίου Αντωνίου στον ανατολικό λόφο.

 

Από τα ευρήματα των ανασκαφών, ιδιαίτερα σημαντικά είναι τρία χάλκινα σφυρήλατα αγάλματα των αρχαϊκών χρόνων που βρήκαν στο χώρο της Δρήρου, το 1935, χωρικοί αγρότες καθώς και ένα λίθινο γοργόνειο που βρήκε ο Ξανθουδίδης το 1917, προερχόμενο πιθανώς από διακόσμηση αρχαϊκού ναού.

Ακόμα πολύ σημαντικά κινητά ευρήματα των ερευνών αποτελούν οι επιγραφές. Στην γεωμετρική εποχή ανήκει ο μεγαλύτερος αριθμός των επιγραφών και ανάμεσά τους και ο περίφημος 'ιερός νόμος' της Δρήρου, ο παλαιότερος από όσους μας έχουν διασωθεί. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν νομικό κώδικα της πόλης, που συντάχθηκε τον 7ο π.Χ. αιώνα, εποχή κατά την οποία οι ελληνικές πόλεις, η μία μετά την άλλη αρχίζουν να κωδικοποιούν τους νόμους τους ως ένα είδος Συντάγματος. Από τις επιγραφές αντλούνται ακόμα ιδιαίτερα σημαντικές πληροφορίες για την πολιτική κατάσταση της πόλης και τις σχέσεις της με τις γύρω εγκαταστάσεις, κατά τους ελληνιστικούς χρόνους.

Από την ελληνιστική περίοδο έχουν βρεθεί νομίσματα τα οποία φέρουν από την μια όψη την κεφαλή της Θεάς Αθηνάς και από την άλλη τα γράμματα ΔΡ. Από αυτά και άλλα ευρήματα συνάγεται ότι οι βασικές θεότητες της πόλης ήταν ο Απόλλων Δελφίνιος και η Αθηνά Πολιούχος.

Βιβλιογραφία

1. VAN EFFENTERRE H., Nécropoles du Mirabello, 8, Paris, 1948, Librairie Orientaliste Paul Geuthner,
2. ΦΑΡΑΚΛΑΣ Ν., ΚΑΤΑΚΗ Ε., ΚΟΣΣΥΒΑ Α., ΞΙΦΑΡΑΣ Ν., ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΕΜ., ΤΑΣΟΥΛΑΣ Γ., ΤΣΑΤΣΑΚΗ Ν., ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Μ., Οι Επικράτειες των Αρχαίων Πόλεων της Κρήτης, , Ρέθυμνο, 1998, , ,138
3. ΞΙΦΑΡΑΣ Ν., Η κατάληψη του χώρου στην Πρωτογεωμετρική και Γεωμετρική Κρήτη, , Ρέθυμνο, 1998, , ,42-43
4. GESELL G., Town, Palace and House Cult in Minoan Crete, 8, Goteborg, 1985, Astrom Editions, ,43,57,59,67,142
5. KANTA A., The Late Minoan III Period of Crete, A survey of sites, pottery and their distribution, 8, Goteborg, 1980, Astrom Editions, ,133
6. VAN EFFENTERRE H., Dreros, 11, Berkeley, 1992, University of California Press, 86 - 90 ,103
7. CADOGAN G., The role of the Pyrgos country house in Minoan society, 9, Stockholm, 1997, Svenska institutet i Athen, Goteborg, Sweden: Distributor, Paul Astroms Forlag, 99 - 103
8. KOEHL R. B., The villas at Ayia Triada and Nirou Chani and the origin of the Cretan andreion, 9, Stockholm, 1997, Svenska institutet i Athen, Goteborg, Sweden: Distributor, Paul Astroms Forlag, 137 - 149
9. ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ Α. Σ., Οικιστική και αρχιτεκτονική της Κρήτης στα Ιστορικά Χρόνια, 5, , 1988-1989, , 116-117
10. ΤΣΙΠΟΠΟΥΛΟΥ Μ., Τάφοι της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου στην Ανατολική Κρήτη, , , 1987, , 253-270
11. ΤΣΙΠΟΠΟΥΛΟΥ Μ., Τάφοι της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου στην Ανατολική Κρήτη, , , 1984, , 232-245
12. ΤΣΙΠΟΠΟΥΛΟΥ Μ., Κορινθιακή κεραμεική στην Ανατολική Κρήτη κατά τις φάσεις Υστερη Γεωμετρική και Ανατολίζουσα, 5, , 1987, , 262-282
13. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ Μ., Ο Γεωμετρικός ναός της Δρήρου, 10, , Σεπτέμβριος 1938, , 450 - 452
14. ΦΑΡΑΚΛΑΣ Ν., Οι επικράτειες του Μιραμπέλου: Μίλατος, 'Αλλυγος, Αρσινόη (ΜΑΛΛΑ), Δρήρος, 'Ιστρος, Μινώα 2, Λάρισα 2 στο Οι επικράτειες των αρχαίων πόλεων της Κρήτης, Σειρά: ΡΙΘΥΜΝΑ, , , 1998, , 136-146
15. HAUSSOULLIER B., Inscriptions de Crète, 5, , 1973, , Ιαν-28
16. ΜΑΡΙΝΑΤΟΣ ΣΠ., Ανασκαφαί εν Κρήτη, 5, , 1935, , 203-212
17. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ Μ., Δρήρος, 10, , Ιούνιος 1937, , Οκτ-13
18. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ Μ., Τα σφυρήλατα χάλκινα αγάλματα της Δρήρου, 10, , Μάιος 1938, , 311 - 312
19. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ Μ., Τα σφυρήλατα χάλκινα αγάλματα της Δρήρου, 10, , Ιούνιος 1938, , 373 - 374
20. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ Μ., Τα σφυρήλατα χάλκινα αγάλματα της Δρήρου, 10, , Ιούλιος 1938, , 384 - 386
21. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ Μ., Ο Γεωμετρικός ναός της Δρήρου, 10, , Αύγουστος 1938, , 415 - 418
22. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ Μ., Δρήρος, 10, , Οκτώβριος 1937, , 105 - 106
23. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ Μ., Δρήρος, 10, , Σεπτέμβριος 1937, , 73 - 75
24. ΜΑΖΩΝΑΚΗ Ε., Χάλκινη λαβή από τη Δρήρο, 5, , 1976, , 57-61
25. LUCE, ST., Archaeological News and Discussions 1939. Greece. General and Miscalleneous. Excavations at Dreros, 5, , 1939, , 113
26. LUCE, ST., Archaeological News and Discussions. Greek Architecture. Geometric Temple at Dreros, 5, , 1938, , 568-9
27. ΚΑΦΦΕΤΖΑΚΗΣ Μ., Η αρχαία Δρήρος, 10, , 1971, , 42-45
28. NOWICKI K., A Dark Age refuge centre near Pefki, East Crete, 5, , 1994, , 235-268
29. ΚΑΦΦΕΤΖΑΚΗΣ Μ., Η αρχαία Δρήρος, 10, , 1970, , 136-137
30. ΓΙΑΝΝΟΥΛΙΔΟΥ Κ., Αιγυπτιακαί επιδράσεις εις Δρήρον περί τον μήνα Κομνοκάριον, 10, , , , 165-168
31. GORDON C. H., The Greek unilinguals from Praisos and Dreros and their bearing on Eteocretan and Minoan, , , 1973, , 97-103
32. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ Μ., Δρήρος, 10, , Αύγουστος 1937, , 40 - 42

Φωτογραφίες