Αρχική » ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ » Τοπογραφία

Τοπογραφία

 

 

απόσπασμα από το βιβλίο

Παραγκαμιάν Καλούστ και Νικολουδάκης Γιάννης,

Φύση και Άνθρωπος στο Δήμο Νεάπολης Λασιθίου, 2007

Δήμος Νεάπολης – Ινστιτούτο Σπηλαιολογικών Ερευνών Ελλάδας


Ο Δήμος Νεάπολης διοικητικά ανήκει στο νομό Λασιθίου. Συνορεύει ανατολικά και νότια με το Δήμο Αγίου Νικολάου και δυτικά με τη Κοινότητα Βραχασίου. Βόρεια, βρέχεται από το Κρητικό πέλαγος. Η έδρα του Δήμου βρίσκεται στη Νεάπολη, μια πόλη με 2.767 κατοίκους κατά την πιο πρόσφατη απογραφή.

Η εύφορη κοιλάδα της Νεάπολης, αποτελεί μια επιμήκη και ευκολοδιάβατη δίοδο ανάμεσα στους κάμπους και τους κόλπους των Μαλίων και του Αγίου Νικολάου και είχε ανέκαθεν εξαιρετική οικονομική και στρατηγική σημασία, καθώς αποτελεί την κυριότερη οδό επικοινωνίας αλλά και τον ενδιάμεσο σταθμό στην διακίνηση ανθρώπων, αγαθών και ιδεών μεταξύ κεντρικής και ανατολικής Κρήτης.

Από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα ο άνθρωπος επιδίωξε να εκμεταλλευτεί το σύνολο του παραγωγικού χώρου και ίσως να ελέγξει σε κάποιο βαθμό και τα περάσματα. Η στρατηγική θέση και οι φυσικοί πόροι της περιοχής επέτρεψαν την σταδιακή ανάπτυξη και πολιτική ισχυροποίηση μιας σημαντικής υστερομινωικής πόλης, της Δρήρου, η οποία άκμασε ιδιαίτερα από τον 8ο π.Χ αιώνα μέχρι και τους δυο επόμενους αιώνες. Η κοιλάδα Δρασίου-Λαγκάδας και η Καβαλαρρά

Την ανάπτυξη οπωσδήποτε θα ευνόησε και η δυνατότητα εκμετάλλευσης μικρότε  ρων λεκανών, εκατέρωθεν της κοιλάδας, οι οποίες δε διέθεταν τις απαραίτητες πλουτοπαραγωγικές πηγές ώστε να εξασφαλίσουν στους κατοίκους τους αυτάρκεια αγαθών και επομένως αυτονομία. Τέτοιες είναι για παράδειγμα οι κοιλάδες Λαγκάδας – Δρασίου – Αγ. Κωνσταντίνου στα νοτιοδυτικά και των Κουρουνών, Περάμπελων, Καστελλίου – Φουρνής στα βόρεια και βορειοανατολικά. 

Σήμερα, ο Δήμος Νεάπολης περιλαμβάνει 10 Δημοτικά Διαμερίσματα και εκτός της πόλ ης υπάρχουν 38 μικρά και μεγάλα χωριά διάσπαρτα σε όλη την επικράτεια. Η περιοχή οριοθετείται από μια σειρά μικρών και μεγάλων υψωμάτων. Στα δυτικά ο Ανάβλοχας (623 μ.) και τα υψώματα των  Καλαρίτη, Μουτσούνας (510 μ.) και άλλων χαμηλότερων λόφων, τη χωρίζουν από την περιοχή Βραχασίου – Μιλάτου. Νοτιοδυτικά και στη συνέχεια νότια, οι Ακρολάκκοι (915 μ.), η Λαγκάδα, το Πυφλάρι (1.184 μ.), ο Μαχαιράς (1.487 μ.), οι Αχινόλακκοι, η Χιονίστρα (931 μ.) και οι Κοπράνες χωρίζουν την περιοχή από τις επικράτειες των Δήμων του Οροπεδίου Λασιθίου και του Αγίου Νικολάου. Ανατολικά, τα υψώματα Ανεμόσπηλο (552 μ.), Λούτσι (718 μ.), Πυργού (348 μ.), Κατσολιός (549 μ.), Κουτσούρα (699 μ.) και Μεγάλο Καστρί (499 μ.) θέτουν τα όρια με τον Άγιο Νικόλαο και την Ελούντα.

Το ανάγλυφο είναι σχετικά έντονο. Το βόρειο τμήμα χαρακτηρίζεται από τα πολλά υψώματα και τις μικρές απομονωμένες κοιλάδες ανάμεσά τους. Πέντε από τα υψώματα αυτά ξεπερνούν τα 700 μέτρα: ο Τίμιος Σταυρός (793 μ.), η Στειρομάντρα ή Μεσακή Κορφή (762 μ.), τα Πεζά (759 μ.), η Τραπέζα (732 μ.) και το Βαθύλακκο (701 μ.). Ανάμεσα στα υψώματα κυλούν ρυάκια που  σχεδόν όλα εκβάλλουν στην βόρεια ακτογραμμή. Από δυτικά προς ανατολικά, τα σημαντικότερα και μεγαλύτερα είναι: ο ρύακας Ανεμαλλιάρης στην περιοχή των Ανωγείων και Αγίου Αντωνίου, ο ρύακας Μαλλιάρης στην περιοχή του Σούβλου, ο ρύακας Χαλάσματα στην περιοχή των Ρωμανού-Κουδουμάλου, ο ρύακας Μεσομούρι κοντά στο Δίλακκο και στο Πατσόπουλο, ο ρύακας Λαγκός στο Καρύδι και τέλος ο ρύακας Σφάδες που καταλήγει ανατολικά, στον Όρμο της Σπιναλόγκας.